Trong bối cảnh đó, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 40/NQ-HĐND ngày 15/7/2026 về việc điều chỉnh, bổ sung danh mục các dự án đường sắt đô thị thuộc Phụ lục ban hành kèm theo Nghị quyết số 188/2025/QH15 của Quốc hội. Bên cạnh việc điều chỉnh danh mục dự án, nghị quyết tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý để Thành phố triển khai đồng bộ các cơ chế, chính sách đặc thù dành cho hệ thống đường sắt đô thị trong giai đoạn phát triển mới.

Hoàn thiện cơ sở pháp lý, phân kỳ thực hiện cho quy hoạch mạng lưới đường sắt đô thị mới của Thủ đô

Theo quy hoạch tổng thể mới của Thủ đô, mạng lưới đường sắt đô thị Hà Nội được xác định gồm 18 tuyến với tổng chiều dài khoảng 979 km, tăng so với danh mục trước đây gồm 15 tuyến với tổng chiều dài khoảng 600 km tại Phụ lục của Nghị quyết số 188/2025/QH15.

Sự mở rộng này không chỉ phản ánh quy mô phát triển lớn hơn của hệ thống đường sắt đô thị mà còn thể hiện tầm nhìn dài hạn của Hà Nội trong việc mở rộng không gian đô thị, tăng cường kết nối giữa các khu vực, hình thành các cực tăng trưởng mới và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội trong nhiều thập kỷ tới.

Chính vì vậy, việc điều chỉnh, bổ sung danh mục các dự án trở thành yêu cầu cần thiết nhằm bảo đảm sự thống nhất giữa quy hoạch và cơ chế tổ chức thực hiện. Đây cũng là cơ sở để các dự án thuộc mạng lưới quy hoạch mới được áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 188/2025/QH15, góp phần rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, đẩy nhanh tiến độ triển khai và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Đồng thời, việc hoàn thiện danh mục dự án cũng góp phần cụ thể hóa định hướng phát triển hệ thống đường sắt đô thị theo tinh thần Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị, hướng tới xây dựng một hệ thống giao thông công cộng hiện đại, đồng bộ, bền vững. giữ vai trò trụ cột trong hệ thống giao thông của Thủ đô.

Nói cách khác, việc cập nhật danh mục dự án không chỉ bảo đảm sự thống nhất giữa quy hoạch và cơ chế tổ chức thực hiện mà còn tạo điều kiện để các dự án thuộc mạng lưới quy hoạch mới được áp dụng đầy đủ các cơ chế, chính sách đặc thù theo quy định.

Đồng bộ cơ chế để tăng tốc triển khai các dự án trọng điểm

Đối với các dự án hạ tầng quy mô lớn, hiệu quả triển khai không chỉ phụ thuộc vào nguồn lực đầu tư mà còn gắn với việc áp dụng đồng bộ các cơ chế, chính sách đặc thù.

Điều này càng có ý nghĩa trong bối cảnh Hà Nội đã đồng loạt khởi công 05 dự án đường sắt đô thị quy mô lớn theo các cơ chế, chính sách của Nghị quyết số 258/2025/QH15. Đây là những dự án hạ tầng chiến lược, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quá trình hiện thực hóa mục tiêu phát triển mạng lưới đường sắt đô thị của Thủ đô.

Việc triển khai đồng thời nhiều dự án không chỉ thể hiện quyết tâm chính trị của Thành phố trong việc thực hiện các chủ trương của Đảng, Quốc hội và Chính phủ mà còn khẳng định cam kết mạnh mẽ trước Nhân dân Thủ đô và cả nước về việc sớm hình thành hệ thống giao thông công cộng hiện đại, giảm ùn tắc giao thông, cải thiện môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 40/NQ-HĐND có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi tạo cơ sở pháp lý để các dự án đường sắt đô thị này được áp dụng đồng thời các cơ chế, chính sách đặc thù của Nghị quyết số 188/2025/QH15 của Quốc hội, Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội và Luật Thủ đô năm 2026.

Việc cho phép áp dụng đồng thời các cơ chế đặc thù này giúp phát huy tối đa hiệu quả của hệ thống chính sách đã được Quốc hội ban hành, tạo điều kiện thuận lợi trong công tác chuẩn bị đầu tư, huy động nguồn lực, giải phóng mặt bằng, lựa chọn nhà thầu, tổ chức thực hiện dự án và phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Qua đó, Thành phố có thêm công cụ để tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, rút ngắn thời gian triển khai và nâng cao hiệu quả đầu tư đối với các dự án trọng điểm.

Có thể thấy, ý nghĩa của Nghị quyết số 40 không chỉ nằm ở việc điều chỉnh danh mục các dự án mà còn ở việc hoàn thiện cơ sở pháp lý để các cơ chế đặc thù được áp dụng thống nhất đối với các dự án thuộc mạng lưới đường sắt đô thị.

Tạo nền tảng cho bước phát triển mới của Thủ đô

Trong phát triển hạ tầng quy mô lớn, những thay đổi về thể chế thường không tạo ra hình ảnh trực quan như một công trình khởi công hay một đoàn tàu bắt đầu vận hành. Tuy nhiên, đây lại là nền tảng quyết định tốc độ và hiệu quả triển khai của cả một chương trình đầu tư kéo dài nhiều năm.

Việc ban hành Nghị quyết số 40/NQ-HĐND góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý để hệ thống cơ chế đặc thù được triển khai đồng bộ trên toàn mạng lưới theo định hướng phát triển mới của Thủ đô.

Với mạng lưới gồm 18 tuyến, tổng chiều dài khoảng 979 km cùng hệ thống cơ chế đặc thù đồng bộ do Quốc hội và HĐND Thành phố ban hành, Hà Nội đang có điều kiện thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ đầu tư, từng bước hình thành hệ thống giao thông công cộng hiện đại, thúc đẩy phát triển đô thị bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh và hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc".

Mỗi bước hoàn thiện về thể chế hôm nay sẽ góp phần tạo nền tảng pháp lý thuận lợi để các dự án được triển khai đồng bộ, từng bước hiện thực hóa mạng lưới đường sắt đô thị theo quy hoạch mới của Thủ đô. Đó cũng chính là ý nghĩa lâu dài của Nghị quyết số 40/NQ-HĐND đối với tiến trình phát triển hệ thống giao thông công cộng hiện đại của Hà Nội.